ΨΥΧΟΜΕΤΡΙΚΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ

Το WAIS-IV (Wechsler Adult Intelligence Scale - Fourth Edition) είναι το πιο διαδεδομένο εργαλείο αξιολόγησης της νοημοσύνης ενηλίκων και χρησιμοποιείται για να αποτυπώσει τον τρόπο που ένα άτομο σκέφτεται, μαθαίνει και επεξεργάζεται πληροφορίες. Δεν μετρά απλώς έναν συνολικό δείκτη IQ, αλλά εξετάζει τη νοημοσύνη ως πολυδιάστατο φαινόμενο, χωρισμένο σε τέσσερις βασικούς τομείς.

Ο πρώτος είναι η Λεκτική Κατανόηση, που δείχνει πώς χρησιμοποιεί κανείς τη γλώσσα για να κατανοεί, να εκφράζεται και να συλλογίζεται. Ο δεύτερος, ο Αντιληπτικός Συλλογισμός, εστιάζει στη μη λεκτική, οπτικοχωρική σκέψη και στην ικανότητα επίλυσης προβλημάτων μέσα από πρότυπα και σχέσεις. Ο τρίτος δείκτης, η Εργαζόμενη Μνήμη, αποτυπώνει την ικανότητα συγκράτησης και νοητικής επεξεργασίας πληροφοριών σε σύντομο χρονικό διάστημα – ουσιαστικά τη βάση της προσοχής και της οργάνωσης της σκέψης. Τέλος, η Ταχύτητα Επεξεργασίας μετρά τον ρυθμό με τον οποίο το άτομο αντιλαμβάνεται και ανταποκρίνεται σε απλά ερεθίσματα, αντικατοπτρίζοντας τη ροή και την ευχέρεια της γνωστικής του λειτουργίας.

Από τη σύνθεση αυτών των τεσσάρων δεικτών προκύπτει ο Δείκτης Γενικής Νοημοσύνης, που δίνει μια συνολική εικόνα του γνωστικού επιπέδου, ενώ η ποιοτική ερμηνεία των επιμέρους τομέων αποκαλύπτει το μοναδικό προφίλ λειτουργίας κάθε ατόμου.

Το WAIS-IV προτείνεται όταν χρειάζεται να κατανοήσουμε το προφίλ των γνωστικών ικανοτήτων, δηλαδή πώς κάποιος σκέφτεται, επεξεργάζεται πληροφορίες, οργανώνει, θυμάται και λύνει προβλήματα. Χρησιμοποιείται σε περιπτώσεις όπου υπάρχει υποψία για μαθησιακές δυσκολίες, διαφορές στην προσοχή, στη μνήμη ή στην ταχύτητα επεξεργασίας, καθώς και σε νευροψυχολογική εκτίμηση μετά από τραυματισμούς ή νευρολογικές παθήσεις. Βοηθά επίσης όταν θέλουμε να καταλάβουμε εάν μια δυσκολία στην καθημερινότητα προέρχεται από γνωστικό παράγοντα ή από συναισθηματική πίεση.

Σε διαδικασίες για επίδομα ή ποσοστό αναπηρίας (ΚΕ.Π.Α.), το WAIS-IV μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να τεκμηριώσει το επίπεδο και τον τρόπο λειτουργίας της νοητικής επεξεργασίας, ειδικά σε περιπτώσεις όπου εξετάζεται η ύπαρξη γνωστικής επιβάρυνσης, μαθησιακών διαφορών ή νευροψυχολογικής δυσλειτουργίας που επηρεάζει την καθημερινή απόδοση.

Το MMPI-2 (Minnesota Multiphasic Personality Inventory – Second Edition) είναι ένα από τα πιο έγκυρα και διαδεδομένα ψυχομετρικά εργαλεία για την αξιολόγηση της προσωπικότητας και της ψυχοπαθολογίας στους ενήλικες. Πρόκειται για ένα εκτενές ερωτηματολόγιο 567 προτάσεων τύπου σωστό/λάθος, το οποίο διερευνά με συστηματικό τρόπο τον τρόπο που ένα άτομο σκέφτεται, αισθάνεται και αντιδρά στις εμπειρίες και στις σχέσεις του με τους άλλους. Μέσα από τις απαντήσεις του εξεταζόμενου, το MMPI-2 αποκαλύπτει πρότυπα συναισθηματικής λειτουργίας, αντιληπτικού τρόπου και μηχανισμών προσαρμογής, προσφέροντας έτσι μια βαθιά κατανόηση της ψυχολογικής του δομής. Οι Κλινικές Κλίμακες αξιολογούν βασικές περιοχές όπως η κατάθλιψη, το άγχος, η υποχονδρία, η κοινωνική απόσυρση ή η δυσπιστία, ενώ οι Κλίμακες Εγκυρότητας ελέγχουν τον τρόπο απάντησης, δηλαδή αν το άτομο είναι ειλικρινές, αμυντικό ή τείνει να υπερβάλλει. Στη σύγχρονη μορφή του περιλαμβάνονται επίσης οι Αναδομημένες Κλινικές Κλίμακες (RC), που απομονώνουν τον βασικό ψυχολογικό πυρήνα κάθε συνδρόμου, και οι Περιεχομενικές και Συμπληρωματικές Κλίμακες, που φωτίζουν πιο ειδικές πτυχές όπως η αυτοεκτίμηση, οι διαπροσωπικές δυσκολίες ή η συναισθηματική αστάθεια. Έτσι, το MMPI-2 δεν αποδίδει απλώς βαθμολογίες, αλλά δημιουργεί ένα ποιοτικό ψυχολογικό προφίλ, που δείχνει πώς το άτομο βιώνει τον εαυτό του και τον κόσμο γύρω του, πώς διαχειρίζεται το στρες, τις συγκρούσεις και τα συναισθήματά του, και τελικά πώς οργανώνεται ψυχικά η προσωπικότητά του.

Οι ειδικοί προτείνουν το MMPI-2 όταν χρειάζεται να διερευνηθεί σε βάθος η συναισθηματική οργάνωση και η προσωπικότητα. Χρησιμοποιείται σε περιπτώσεις που υπάρχουν συμπτώματα άγχους, δυσκολίες στη ρύθμιση συναισθημάτων, καταθλιπτική διάθεση, εσωτερικές συγκρούσεις ή δυσκολίες στις διαπροσωπικές σχέσεις, ειδικά όταν δεν είναι ξεκάθαρο τι τα προκαλεί. Επιπλέον, το MMPI-2 συχνά χρησιμοποιείται σε ψυχιατρικές, εργασιακές και ιατροδικαστικές αξιολογήσεις, όπου χρειάζεται μια αντικειμενική και έγκυρη εικόνα της ψυχολογικής λειτουργίας.

Σε πλαίσιο επιδομάτων ή πιστοποίησης αναπηρίας (ΚΕ.Π.Α.), το MMPI-2 μπορεί να βοηθήσει στην τεκμηρίωση της ύπαρξης και της βαρύτητας ψυχικής δυσκολίας, ώστε να αποτυπωθεί με σαφή και επιστημονικό τρόπο πώς αυτή επηρεάζει την καθημερινή λειτουργικότητα.